Jako były dyrektor ds. cen, a później konsultant, widziałem wiele przemyślanych analiz i rekomendacji dotyczących strategii i taktyk cenowych. Jest jeden problem, którego łatwo uniknąć, a który często spowalnia dobrze przygotowane decyzje. Ktoś (często z FP&A) pyta zespół ds. cen, skąd wzięły się niektóre liczby. Jeśli zespół nie ma odpowiedzi od ręki, niemal zawsze oznacza to od jednego do czterech tygodni opóźnienia, zanim dobra rekomendacja zostanie wprowadzona w życie.
W ciągu ostatnich dwóch tygodni pisaliśmy o tym, jak sprawdzić, czy decyzja cenowa się utrzymała, oraz o warstwach między ceną katalogową a pocket price (ceną netto po wszystkich rabatach i kosztach). Oba tematy zależą od czegoś, co większość narzędzi do zarządzania cenami traktuje jako dodatek: od możliwości pokazania, skąd wzięła się liczba.
Dział finansów nie zatwierdzi liczby, której nie potrafi prześledzić
Zespoły finansowe nie robią trudności, gdy o to pytają. Ich zadaniem jest ręczyć za liczby, które trafiają do prezesa, rady nadzorczej albo audytorów. Wskaźnik realizacji cen, którego nie da się powiązać z transakcjami, jest bliższy opinii niż faktowi, a dobry dyrektor finansowy potraktuje go właśnie w ten sposób.
Ścieżka audytu jest zwykle przedstawiana jako funkcja służąca zgodności z przepisami, coś, co raz w roku pokazuje się audytorowi. W praktyce na co dzień wykonuje znacznie więcej pracy. Pozwala zespołowi ds. cen odpowiedzieć na pytanie w trakcie spotkania, a nie po nim, i często właśnie to decyduje, czy rekomendacja zostanie zatwierdzona w tym kwartale, czy w przyszłym roku.
Co znaczy, że liczbę da się prześledzić
Liczbę cenową da się prześledzić, gdy można przejść od niej wstecz przez cztery ogniwa:
- Transakcje, które podsumowuje. Chodzi o pozycje faktur, noty uznaniowe i rezerwy na rabaty posprzedażowe, które za nią stoją, bez niczego odfiltrowanego po cichu.
- Cena lub reguła obowiązująca w dniu każdej transakcji albo w danym wierszu proponowanego cennika. Która wersja umowy lub ceny miała zastosowanie i od kiedy obowiązywała?
- Zatwierdzenie stojące za każdym wyjątkiem: kto je wydał, kiedy i z jakim uzasadnieniem.
- Obliczenie, które ją agreguje, zdefiniowane raz, tak aby „zrealizowana cena” znaczyła to samo w każdym raporcie.
Gdy brakuje któregoś z tych ogniw, liczba może być całkiem poprawna, ale nikt nie potrafi tego wykazać. Na przeglądzie finansowym obie te sytuacje zwykle kończą się tą samą odpowiedzią.
Ten sam standard dotyczy AI. Rekomendacja modelu albo agenta powinna dać się prześledzić do rekordów i reguł, z których korzystała, inaczej dział finansów ma wszelkie powody, by traktować ją jak niewyjaśniony arkusz kalkulacyjny.
Ta sama luka ze ścieżką i bez niej
Oto przykład poglądowy. Producent ogłasza podwyżkę cen o 5% na linii produktów wartej $40 mln, co daje około $2,0 mln rocznie, jeśli podwyżka utrzyma się w całości. Sześć miesięcy później zrealizowana podwyżka wynosi 2,8%, czyli około $1,12 mln. Zostaje 2,2 punktu, mniej więcej $880 tys. rocznie, których nikt nie umie wyjaśnić.
Bez ścieżki rozmowa kręci się w kółko. Sprzedaż mówi, że rynek nie przyjąłby pełnej podwyżki. Finanse zastanawiają się, czy w ogóle wprowadzono ją poprawnie do systemu. Ktoś eksportuje faktury z całego kwartału i zaczyna budować tabelę przestawną.
Ze ścieżką te same 2,2 punktu da się rozłożyć w jedno popołudnie:
- 0,9 punktu ($360 tys.) przypada na 14 klientów, których umowy zmienią ceny dopiero w datach odnowienia w przyszłym kwartale. Tego się spodziewano i do każdego z nich przypisana jest data.
- 0,8 punktu ($320 tys.) pochodzi z 22 zatwierdzonych wyjątków. Siedemnaście ma uzasadnienie, najczęściej dopasowanie do oferty wskazanego z nazwy konkurenta. Pozostałe pięć, warte około $90 tys., ma zatwierdzenie, ale żadnego uzasadnienia.
- 0,5 punktu ($200 tys.) to efekt struktury sprzedaży (mix): wolumen przesunął się w stronę produktów, które dostały mniejszą podwyżkę.
Teraz rozmowa ma dokąd zmierzać. Odnowienia wymagają dopilnowania w ich terminach, pięć niewyjaśnionych wyjątków wymaga rozmowy z osobami, które je zatwierdziły, a efekt struktury sprzedaży warto uwzględnić przy projektowaniu następnej podwyżki. Każda część ma właściciela i nikt nie musi się spierać, czy 2,8% to prawdziwa liczba.
Przy linii produktów wartej $40 mln luka 2,2 punktu to około $880 tys. rocznie, a każda część ma właściciela. Przykład poglądowy: podwyżka cen z artykułu, liczby zaokrąglone. Po najechaniu na wiersz lub zaznaczeniu go widać rekordy, które za nim stoją.
Dlaczego ścieżka znika
Niewiele firm postanawia, że nie będzie prowadzić ścieżki audytu. Zanika ona przez zwykłe nawyki. Arkusze kalkulacyjne są nadpisywane, więc cena z poprzedniego kwartału przepada, gdy tylko wklei się ceny bieżącego. Ceny trafiają do systemu bez dat obowiązywania, więc nikt nie potrafi powiedzieć, co obowiązywało w dniu wysyłki danego zamówienia. Zatwierdzenia odbywają się w e-mailach i na czatach, gdzie trudno je znaleźć i nie da się ich ująć w raporcie. Ten sam wskaźnik jest w każdym raporcie definiowany nieco inaczej, więc dwie rozsądnie wyglądające liczby się nie zgadzają, a spotkanie upływa na ich uzgadnianiu.
Każdy z tych nawyków ma sens sam w sobie. Razem dają liczby, którym ludzie ufają tylko w połowie, a o takich liczbach się dyskutuje, zamiast na ich podstawie działać.
Miejsce Revomo
Hasło Revomo kończy się słowami „Każda decyzja ma swoje pochodzenie danych (lineage)” i właśnie o to w nim chodzi. Data & Context Studio przechowuje transakcje, ceny, umowy i koszty w jednym nadzorowanym źródle, z datami obowiązywania, więc każdą cenę można sprawdzić względem tego, co obowiązywało w chwili złożenia zamówienia. Po włączeniu historii dla datasetu każda zmiana wiersza jest zapisywana wraz z informacją, kto i kiedy ją wprowadził. Obiegi akceptacji zapisują, kto i kiedy zatwierdził zmianę, a także uzasadnienie osoby weryfikującej, jeśli zostało podane. W Analytics & Insights miary takie jak realizacja cen są definiowane raz, więc każdy dashboard korzysta z tej samej definicji, a każdy wykres pokazuje wiersze, z których powstał. Jeśli chcą Państwo sprawdzić, jak dobrze dają się prześledzić własne liczby, nasza analiza marży to bezpłatne pierwsze spojrzenie.
W następnym odcinku serii: trzy drogi, które firmy faktycznie wybierają dziś.
